Borsada işlem yapan yatırımcıların karşılaşabileceği durumlardan biri de teminat tamamlama çağrısıdır. Teminat tamamlama çağrısı, yatırımcının açtığı pozisyonun zarar etmesi durumunda, aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesi anlamına gelir. Bu durum, yatırımcının pozisyonunu sürdürebilmesi için gerekli olan minimum teminat oranının altına düşmesiyle ortaya çıkar.
Teminat tamamlama çağrısı, borsada işlem gören hisse senetleri, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, kaldıraçlı alım satım işlemleri gibi farklı piyasalarda yaşanabilir. Teminat tamamlama çağrısına uymayan yatırımcının pozisyonu, aracı kurum tarafından otomatik olarak kapatılır. Bu da yatırımcının zararını artırabilir.
Teminat tamamlama çağrısı, piyasalarda riskin arttığının bir göstergesidir. Piyasalarda volatilitenin artması, yatırımcıların pozisyonlarının değer kaybetmesine neden olabilir. Bu durumda, teminat seviyesi yeterli olmayan yatırımcıların teminat tamamlama çağrısı alma riski artar.
Borsayı Nasıl Etkiler
Teminat tamamlama çağrısının borsaya etkisi ise şöyledir:
- Teminat tamamlama çağrısı, borsada satış baskısı yaratabilir. Çünkü yatırımcılar, ek teminat yatırmak yerine pozisyonlarını kapatmayı tercih edebilirler. Bu da hisse senetlerinin fiyatlarında düşüşe neden olabilir.
- Teminat tamamlama çağrısı, borsada volatiliteyi artırabilir. Çünkü yatırımcılar, piyasa koşullarına göre hızlı bir şekilde alım satım yapmak zorunda kalabilirler. Bu da fiyat hareketlerinde dalgalanmaya yol açabilir.
- Teminat tamamlama çağrısı, borsada likiditeyi azaltabilir. Çünkü yatırımcılar, ek teminat yatırmak için nakit ihtiyacı duyabilirler. Bu da piyasada işlem hacminin düşmesine sebep olabilir.
Borsaya Etkilerine Örnekler
Teminat tamamlama çağrısının borsa üzerindeki etkisi, çağrıların sayısına ve büyüklüğüne bağlı olarak değişebilir. Teminat tamamlama çağrılarının artması, piyasalarda riskin arttığının bir göstergesidir. Bu durum, piyasa volatilitesinin ve likiditenin azalmasına ve fiyatların düşmesine neden olabilir.
Teminat tamamlama çağrısının borsayı nasıl etkilediğini gösteren örnekler:
- 2020 yılında COVID-19 salgınının başlamasıyla birlikte, borsalarda teminat tamamlama çağrılarının sayısı arttı. Bu durum, piyasalarda volatilitenin ve likiditenin azalmasına ve fiyatların düşmesine neden oldu.
- 2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle, borsalarda teminat tamamlama çağrılarının sayısı yine arttı. Bu durum, piyasalarda volatilitenin ve likiditenin azalmasına ve fiyatların düşmesine neden oldu.
BIST30 Örneği
- Bir yatırımcı, VİOP’ta 100 lot BIST 30 sözleşmesi satın alır. Bu sözleşmenin başlangıç teminatı 10.000 TL’dir. Yatırımcının hesabında 10.000 TL teminat bulunmaktadır.
- Piyasada yaşanan olumsuz bir gelişme sonucunda, BIST 30 endeksi %10 değer kaybeder. Bu durumda, yatırımcının pozisyonunun değeri de %10 azalır. Yatırımcının hesabındaki teminat seviyesi de %10 azalarak 9.000 TL’ye düşer.
- Yatırımcının teminat seviyesi, başlangıç teminatının %100’üne (10.000 TL) düşmüştür. Bu durumda, yatırımcı teminat tamamlama çağrısı alır.
- Yatırımcı, çağrıya uymazsa, pozisyonları otomatik olarak kapatılır. Bu durumda, yatırımcı zarara uğrar.
- Yatırımcının pozisyonları, piyasada likiditeyi artırarak satılır. Bu durum, fiyatları düşürebilir.
- Teminat tamamlama çağrıları, yatırımcıların güvenini sarsabilir. Bu durum, piyasada satış baskısını artırabilir.
Bu durumda, teminat tamamlama çağrısı, BIST 30 endeksinin düşmesine ve piyasada oynaklığın artmasına neden olabilir.
Sonuç
Teminat tamamlama çağrısı, borsada işlem yapan yatırımcıların dikkat etmesi gereken bir konudur. Yatırımcılar, risk yönetimi yaparak, teminat seviyelerini takip ederek ve piyasa analizleri yaparak bu durumdan korunabilirler. Ayrıca, aracı kurumların teminat tamamlama çağrısı politikalarını iyi bilerek ve anlaşarak işlem yapmak da önemlidir.
